Pierwsza historyczna wzmianka o Pogoni (Pogonia, Pogonje) pochodzi z 1345 r., kiedy to rycerstwo polskie i węgierskie, pod wsią Pogonią pokonało Czechów. Wydarzenie to odnotował sam Jan Długosz, przez co nie podlega ono dyskusji. 41 lat później Jadwiga, królowa Polski, sprzedała wieś Wiesławowi i Piotrowi z Mysłowic. Wioska miała wtedy sołtysa i karczmę. Po tej transakcji Pogoń przez 433 lata należała do parafii mysłowickiej, a jej dobra sięgały do wideł Czarnej Przemszy i Brynicy (Radochy). W 1819 r. wieś została włączona do parafii czeladzkiej, a od 1899 r. należała do sosnowieckiej parafii Wniebowzięcia NMP.
Historia Pogoni związana jest z Sielcem - do XVI w. obie wsie miały jednego dziedzica; ostatnim wspólnym właścicielem był Walenty Klajner, ale i po nim zdarzyły się jeszcze przypadki "unii personalnej".
Po Klajnerze wieś należała do starosty siewierskiego Jakuba Molskiego, Tymińskich, jak również Góreckich, Różańskich, Grabiańskich, Wójcickich, Jarockich, Mieroszewskich, Franciszka Badeni, Siemieńskich, Mycielskich. Dziś podział terytorialny Sosnowca jest prosty - Pogoń jest za torami kolejowymi; wtedy tak jednak nie było.
Od 1816 r. do 1866 r. eksploatowano kopalnię "Pogonja" (zwaną też "Pogonia"), usytuowaną w miejscu dzisiejszych "ślimaków"; w latach 1866-1870 r. kopalnia pracowała pod nazwą "Feliks". W 1822 r. w pobliżu kopalni powstała huta cynku "Anna" (później "Romania"). Po zamknięciu kopalni "Feliks" , rozpoczęła pracę huta cynku "Emma" i fabryka bieli cynkowej.
W 1827 r. Pogoń liczyła niespełna 400 mieszkańców i 27 domów. W połowie XIX w. jej właścicielami stali się Niemcy: Jan Renard (Pogoń Sielecka z folwarkiem w okolicy dzisiejszej ul. Małobądzkiej) i Gustaw von Kramsta (Pogoń Gzichowska z folwarkiem w okolicy dzisiejszego ronda), a po ich śmierci ziemię przejęły Gwarectwa Renarda i Kramsty. Grunty Pogoni Sieleckiej i Gzichowskiej nie miały nic wspólnego z późniejszym rozwojem Pogoni (Starej Pogoni) i Wygwizdowa (Nowej Pogoni).
Około 1875 r. wieś liczyła ponad 1400 mieszkańców. Od 1878 r. Heinrich Dietel buduje przy drodze żelaznej przędzalnię czesankową. Około 1890 r. Dietel rozpoczął budowę pałacu i parku. Dziś Park Żeromskiego ma pow. 6,13 ha i bogaty drzewostan z 13 drzewami - pomnikami przyrody; są to: klon srebrzysty i pospolity, platan klonolistny (6) dąb czerwony i wielkoowocowy, lipa amerykańska i szerokolistna, jesion wyniosły.
W 1891 r. Dietel ufundował Szkołę Aleksandryjską przy ul. Ditlowskiej (dziś Żeromskiego), która uprawniała do nauki w gimnazjum. W październiku 1894 r. z jego inicjatywy rozpoczęła działalność Sosnowiecka Szkoła Realna; w 1898 r. młodzież rozpoczęła naukę w nowym, ufundowanym przez Dietla wspaniałym gmachu, który do 1970 r. był siedzibą Liceum Ogólnokształcącego im. St. Staszica. Na przeciwko pałacu stanął kościół , ewangelicki oczywiście.
Od 1881 r. gliwicki przemysłowiec Huldschinsky stawia Fabrykę Rur i Żelaza, tzw. rurkownię (dziś huta "Buczek").
Na gruntach Pogoni, na zachodnim brzegu Czarnej Przemszy, płynącej wtedy innym korytem, powstała ok. 1880 r. osada. Jej pierwsze zabudowania usytuowane były w rejonie dzisiejszych ulic: Gołębiej, Rybnej i Rzecznej. Okoliczni mieszkańcy nazwali to miejsce Pruską Osadą, gdyż jej pierwszymi mieszkańcami byli Niemcy, majstrowie i urzędnicy z dopiero co powstałych zakładów Dietla, Schöna i Huldschinsky`ego, sami protestanci. Z czasem nazwę Pruska Osada wyparła nazwa Wygwizdów. Podobno taką nazwę wymyślili Polacy, by wyrazić swój lekceważący stosunek do protestanckich sąsiadów. Wg innych, teren nad Czarną Przemszą nazywany był Wygwizdowem już przed wiekami, więc tę starą nazwę wygrzebano z zapomnienia. Najprawdopodobniej jednak jej pochodzenie jest bardzo prozaiczne. Na pobliskiej drodze żelaznej, pociągi jadące do Sosnowca często zatrzymywały się pod semaforem. Maszyniści odpoczywających przymusowo składów, zniecierpliwieni czekaniem, przypominali się zawiadowcy, z odległego o wiorstę dworca wiedeńskiego w Sosnowcu, za pomocą parowego gwizdka lokomotywy. Gwizdali przeraźliwie, aż wygwizdali nazwę osady.
Wygwizdów wkrótce stracił niemieckie oblicze, gdyż osiedlało się tu coraz więcej Polaków. Osada gwałtownie rozrastała się, aż oparła się o drogę prowadzącą do Będzina (dziś ul. Będzińska) i drogę do Sosnowca (ul. Orla). Po drugiej stronie drogi do Będzina i Sosnowca była Pogoń, którą próbowano bezskutecznie nazywać Starą Pogonią. Wygwizdów zaś starano się zmienić na Nową Pogoń. Niebawem "granica" między osadami zatarła się, a stary podział Pogoni dokładnie oddają ustanowione jeszcze w okresie międzywojennym nazwy ulic: Staropogońska i Nowopogońska.
Pod koniec XIX w., przy dzisiejszej ulicy Smutnej, powstał zespół 4 cmentarzy : rzymsko - katolicki, prawosławny, ewangelicki i żydowski.
W 1897 r. Stara Pogoń miała już prawie 4.000 mieszkańców. W tym samym roku w Wygwizdowie (Nowej Pogoni) żyło już 6.000 ludzi, w tym pięciuset protestantów. W 1900 r. w Wygwizdowie było już 10.000 mieszkańców (w tym 200 rodzin żydowskich), mieszkających w pięciuset domach. Działalność handlowo-usługową prowadziło tu 200 sklepów (sic!), 3 składy monopolowe, 1 skład win, 20 rzeźników, 27 mleczarzy, kilkudziesięciu (sic!) piekarzy. Były 3 szkoły, Szkoła Realna, szkoła aleksandrowska (Żeromskiego 4) i założona ok. 1870 r. jednoklasowa szkoła elementarna. Brukowanych ulic było 6, w tym ani jednej porządnej. Od 1899 r. Pogoni przewodził sołtys Widorski, mający do pomocy trzech stróżów. Porad lekarskich udzielał dr Szpiganowicz (okulista, akuszer i chirurg w jednej osobie), przyjeżdżający codziennie ze Sosnowca.
Należąca wcześniej do gminy Gzichów Pogoń, weszła wraz z Sosnowcem i Starym Sosnowcem, w skład nadsołtysostwa sosnowieckiego, a w 1902 r. weszła w skład utworzonego miasta Sosnowca.
W 1904 r. w pobliżu drewnianej kaplicy ks. Mieczysław Frőhlich rozpoczął budowę kościoła p.w. św. Tomasza Apostola wg projektu Józefa Stefana Pomianowskiego (1864-1919, absolwent Instytutu Inżynierów Cywilnych w Petersburgu; inż. powiatowy w Będzinie, a następnie w Sosnowcu, autor projektów kościołów także w Strzemieszycach Wlk., Dąbrowie i Zagórzu). W trakcie realizacji dokonano z przyczyn finansowych odstępstw od projektu - wieże zbudowano w 1/3 zaplanowanej wysokości. W 1911 r. stanęła trójnawowa, neogotycka świątynia i w tym samym roku biskup kielecki ustanowił parafię pod patronatem św. Tomasza Apostoła i Matki Boskiej Różańcowej, która liczyła 16 tys. wiernych. Kolejni proboszczowie: Stanisław Mazurkiewicz (1911-1916), Franciszek Pędzich (1939-1940) i Zdzisław Ługowski (1941-1966) prowadzili roboty wykończeniowe. Ks. Jerzy Imiela zbudował plebanię i wyposażył świątynię w organy, ławki, konfesjonały, część witraży i polichromię. Ks. Władysłąw Sobczyk uzupełnił witraże, zainstalował centralne ogrzewanie i zbudował kaplicę cmentarną. Obecny proboszcz ks. prałat Jan Szkoc zbudował i założył liceum katolickie. Podczas okupacji hitlerowskiej, od 1942 r. świątynia pogońska była przeznaczona dla katolików narodowości niemieckiej. Dopiero w 1956 r. kościół p.w. św. Tomasza Apostoła był gotowy do konsekracji, której dokonał 26 kwietnia biskup częstochowski Zdzisław Goliński. W 2004 r. rozpoczęto budowę dwóch 70-metrowych nowoczesnych wież, których nie zdołano postawić przed 100 laty.
W latach 1909-1910 wierni Starokatolickiego Kościoła Mariawickiego wznieśli przy ul. Rybnej kościół stojący do dziś, który im w 1910 r. zdemolowano; po 1912 r. niektórzy mariawici wrócili do Kościoła rzymsko - katolickiego.
W 1910 r. na pograniczu Starego Sosnowca i Pogoni Małgorzata Woźniak z synami założyła małą odlewnię staliwa. Po dwóch latach był to już duży zakład z halą produkcyjną, suwnicą i obrabiarkami, zatrudniający 90 osób. Rozwój odlewni przerwała śmierć Małgorzaty Woźniak i wybuch I wojny światowej, podczas której Niemcy wyczyścili zakład z urządzeń. Po wojnie Woźniakowie odbudowali odlewnię, w 1919 r. zatrudniali 300 osób. Podczas powstań śląskich wspomagali powstańców, m.in. w ich zakładzie opancerzono dwa samochody "Korfanty" i "Walerus - Woźniak", które użyto m. in. w bitwach pod Kępną i Górą św. Anny.
W latach 1926-1930 Woźniakowie wybudowali przy odlewni okazałą willę. Podczas okupacji Niemcy urządzili w niej kasyno policyjno - wojskowe. W 1954 r. Woźniakowie zostali wyrzuceni na bruk, aby ustąpić miejsca Rejonowej Komisji Uzupełnień.
W 1930 r. "Odlewnia Staliwa M. Woźniak i Synowie" została przekształcona w Spółkę Akcyjną "Stalownia Woźniak". Franciszek i Andrzej Woźniakowie działali w organizacjach przemysłowych Sosnowca. Podczas II wojny światowej odlewnia, jako "Stalwerke" była w rękach niemieckich; w 1948 r. zakład upaństwowiono. Po połączeniu z Odlewnią Czechowskiego (inż. Czechowski kupił zbudowaną w 1911 r. odlewnię inż. Chrzanowskiego) nosił nazwę Sosnowieckich Odlewni Staliwa, Zakład Nr 1, a następnie Sosnowieckich Odlewni Staliwa "Sostal", produkujących na potrzeby górnictwa węglowego. Dziś odlewnia już nie pracuje; obiekty administracyjne zostały ładnie zaadaptowane przez kilka firm handlowych, a po wielkich halach odlewni hula wiatr. W PRL-u na budynku administracyjnym "Sostalu" przy Alei Mireckiego umieszczona była duża, brązowa płyta, informująca wchodzących na teren Pogoni, że znaleźli się w dzielnicy... im. Marchlewskiego; najprawdopodobniej płyta ta już nie istnieje, a szkoda, bo była dowodem nieprawdopodobnej ignorancji decydentów. Za to najprawdopodobniej nikt, poza owymi decydentami, nie użył nazwy dzielnica Marchlewskiego.
W latach 20. dla urzędników i majstrów zakładów "Fitzner - Gamper" ("Fakop") zbudowano kolonię mieszkalną przy ul. Gołębiej (dziś ul. Szpaków), a dla wyższych urzędników Sosnowieckiego Towarzystwa Kopalń i Zakładów Hutniczych zbudowano Kolonię Focha na skraju parku Dietla (dziś Parku Żeromskiego, w pobliżu basenu kąpielowego) i przy dz. ul. Mjr Piwnika - Ponurego.
W styczniu 1928 r. uruchomiono pierwszą linię tramwajową łączącą Sosnowiec z Będzinem i Dąbrową Górniczą.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął budowę domów mieszkalnych przy ulicy Lwowskiej, które oddano do użytku dwa lata później. Ukończono budowę kolonii mieszkalnej dla pracowników miejskich przy dzisiejszej ul. Curie-Skłodowskiej.
W 1948 r. rozpoczęto budowę pierwszego osiedla mieszkaniowego Rudna I (później zbudowano Rudna II, III i IV), a w Domu Kultury "Górnik" (dziś Uniwersytet Śl. przy ul. Żytniej) znalazło swą siedzibę Muzeum Górnictwa, które istniało do 1972 r.
W 1957 r. ustanowiono parafię św. Józefa Rzemieślnika przy kaplicy cmentarnej na ul. Smutnej; dziś parafia ma kościół przy ul. Smutnej.
W 1970 r. rozpoczęła się akademicka kariera tej dzielnicy; w gmachu "Staszica" ulokowano Wyższe Studium Nauczycielskie (Filia Uniwersytetu Śląskiego); trzy lata później przeniesiono na Pogoń (oraz do Śródmieścia) Wydział Filologiczny U.Śl. (do 1990 r.), w 1974 r. przeniesiono Wydział Techniki, którego siedzibą stał się gmach "Staszica". W tym samym roku powołano Wydział Nauk o Ziemi, który ma siedzibę w najwyższym budynku miasta, w tzw. "żylecie" przy ul. Będzińskiej.
W 1981 r. rozpoczęła (a w 1986 r. zakończyła) działalność Piwnica Literacka "Remedium" przy Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego; Piwnica organizowała wiele spotkań autorskich i wydawała poezje młodych twórców, jej działalność wykraczała poza granice miasta, a nawet regionu.
W 1983 r. rozpoczął działalność Klub im. Jana Kiepury - jedna z najważniejszych instytucji kulturalnych miasta.
Od 1994 r. nadaje Radio "Rezonans", którego współwłaścicielami są: Gmina Sosnowiec i Uniwersytet Śląski; od 2002 r. "Eska Rezonans".
Z Pogonią związane są osiedla: Rudna I, II, III, IV i V oraz Złodziejów - zachodnia część dzielnicy granicząca z Milowicami i Piaskami.
Janusz Lewanda