Dzisiaj jest: wtorek, 6 stycznia 2009 r.   Imieniny: Kacpra i Melchiora Baltazara
Informacje o mieście > Dzielnice

Porąbka

Nazwa wsi założonej w Puszczy Pakosznickiej, na bagnisto - lesistym prawym brzegu rzeki Bobrek. oznacza miejsce po wyrębie lasu. Można przypuszczać, że wieś (być może rycerska) powstała przed 1326 r., wymienionym w dokumencie potwierdzającym przynależność Porambki do parafii mysłowickiej. W 1390 r. biskup krakowski nabył Porambkę od Abrahama z Wojkowa. Od 1581 r. Porambka należała do klucza sławkowskiego. W roku 1630 we wsi i okolicy wybuchła nieokreślona epidemia, która zebrała śmiertelne żniwo.

W 1789 r. dobra biskupa krakowskiego wraz z kluczem sławkowskim przejął Fundusz Wojskowy. Po III rozbiorze Polski wieś znalazła się pod zaborem austriackim, od 1809 r. była w księstwie warszawskim, od 1815 w Królestwie Polskim, w gminie olkusko - siewierskiej (1821-1950).

Od 1826 r. Porąbka należała do parafii w Niwce, a od 1852 r. do parafii w Zagórzu; w 1921 r. biskup częstochowski ustanowił w Porąbce parafię Matki Boskiej Częstochowskiej, w skład której weszły: Kazimierz, Niemce, Szmejka, Grabocin, Feliks, Czarne Morze (Pustkowie), Zawodzie i Juliusz. Na kościół pw. św. Barbary zaadaptowano salę zborną kopalni "Kazimierz"; 1924 r. założono cmentarz przy ul. Wileńskiej.

W 1860 r. uruchomiono pierwszą kopalnie odkrywkową należąca do Kriegera; w latach 1874 - 1879 pracowała tu kopalnia "Wiktor". Gdy 1864 r. w Królestwie Polskim zniesiono pańszczyznę, to w Porąbce uwłaszczono 118 gospodarstw rolnych.

W 1848 r. powstała szkoła utrzymywana przez miejscowych chłopów. W 1894 r. wybuchła epidemia cholery, która pochłonęła wiele ofiar.

Kupiec żydowski z Sosnowca Stanisław Reicher kupił w 1898 r. Porąbkę, by w latach 20. XX w. sprzedać ją Towarzystwu Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich. W 1913 r. w Porąbce urodził się Edward Gierek.

W 1925 r. otwarto Szkołę Powszechną na bazie szkoły istniejącej od 1913 r.; dziś jest to Szkoła Podstawowa Nr 35 im. Armii Krajowej; podczas okupacji hitlerowskiej w budynku szkoły był obóz dla jeńców brytyjskich.

W 1933 r. od Porąbki odłączono gromady Kazimierz i Maczki.

1 czerwca 1939 r. uruchomiono linię autobusową Sosnowiec - Klimontów - Porąbka - Kazimierz - Niemcy - Maczki.

Od 1950 r. gromada Porąbka wchodziła w skład gminy Kazimierz; w 1955 r. gmina przestała istnieć i Porąbka stała się osiedlem. Budowaną od 1951 r. kopalnię "Porąbka" połączono w 1958 r. z kopalnią "Mortimer" w kopalnię "Mortimer - Porąbka", którą w 1975 r. połączono z "Klimontowem" w "Czerwone Zagłębie" i którą przemianowano w 1989 r. na kopalnię "Porąbka - Klimontów"; 31 grudnia 1995 r. kopalnia zakończyła działalność.

Od 1959 r. osiedle miało połączenie tramwajowe z Sosnowcem, a od roku następnego z Kazimierzem.

Od 1967 r. Porąbka była miastem. Miejska Rada Narodowa ustanowiła w 1968 r. herb nowego miasta. Jest on podzielony na trzy części- w górnej, na czerwonym tle widnieje żółty kłos zboża ułożony półkoliście i łączący się z połową koła zębatego w kolorze czarnym, w środku tego koła emblemat górniczy - pyrlik i żelazko, w środkowej części są cztery pnie drzew; w dolnej części jest czarny pokład węgla.

W 1970 r. w pobliżu Nowego Zawodzia otwarto ośrodek rekreacyjny kop. "Klimontów" - "Balaton".

Prawa miejskie Porąbka utraciła 1stycznia 1973 i została włączona do Kazimierza Górniczego, przed laty jej przysiółka. 1 lipca 1975 r. Kazimierz Górniczy włączono do Sosnowca.

Z Porąbką związane są stare osiedla: Juliusz, Kowalówka, Zawodzie (za rzeką Bobrek), Stare Zawodzie - między liniami kolejowymi do Porąbki i do Maczek, Nowe Zawodzie (w pobliżu Balatonu), Pekin - Zawodzie (poniżej st. Sosnowiec - Kazimierz) Sołtysówka (Wielowiejszczyzna).
Janusz Lewanda

powrotpowrót

mapa
Zwyczaje kolędnicze w Zagłębiu Dąbrowskim

Grupy kolędników z gwiazdą obchodziły domy jeszcze w latach 60. i 70. ubiegłego stulecia. więcej

świąteczny wystrój na wystawie „Izba Zagłębiowska” w Muzeum Zagłębia w Będzinie / zdj. Bartosz Gawlik Zagłębiowskie Boże Narodzenie

Zgodnie z tradycją 24 grudnia należy wcześnie wstać, nie wolno nic pożyczać, aby razem z pożyczoną rzeczą nie wydać szczęścia z domu. więcej

Św. Mikołaj, lata 80. XX wieku / zdj. z arch. aut. Zagłębiowski Święty Mikołaj

Mięliśmy także, przejściowo, Dziadka Mroza w towarzystwie Śnieżynki, mającego zastąpić Mikołaja - biskupa. Dziadek Mróz jednak nie „zadomowił się” u nas. więcej