Dzisiaj jest: środa, 7 stycznia 2009 r.   Imieniny: Juliana i Lucjana
Informacje o mieście > Dzielnice

Sielec

Pierwsza wzmianka o wsi Sedlecz, czyli Sielec znajduje się w dokumencie z 1361 r., ale wieś była prawdopodobnie dużo starsza. Odkrycia, których dokonano w czasie prac archeologicznych na terenie zamku wskazują jednak, że osadnictwo w tym miejscu istniało już w XII, XIII wieku Na przestrzeni wieków osada występowała pod nazwą: Selecz, Syedlecz, Sziedlecz, Szidlecz, Szydlecz, Siedlec, Siedlce, Sielecc, Sielce i wreszcie Sielec.
Jej kolejnymi, znanymi właścicielami byli m.in.: Abraham z Goszyc, Otton z Pilczy (Pilicy), Piotr Szafraniec z Pieskowej Skały, Wisław i Piotr z Mysłowic, Jaroccy, Minorowie z Przybysławic (Przybysławscy), Modrzewscy, Tęgoborscy, Żulińscy i Stojewscy. W 1802 r. Sielec przeszedł w ręce niemieckich właścicieli, którymi kolejno byli: gen. Schimmelpfenig von der Oye (do 1814), pszczyński książe Ludwik zu Anhalt - Cöthen von Pless (do 1836 r.), hrabina Stolberg - Wernigerode i hrabia Jan Renard (od 1856).

Najstarszym obiektem w Sielcu i Sosnowcu jest Zamek Sielecki, zbudowany w 1620 r. przez Sebastiana Minora z Przybysławic. Nie była to jednak pierwsza budowla obronna wzniesiona w tym miejscu; dokument z 1403 r. stwierdza fakt wcześniejszego istnienia obronnej rezydencji, której wzniesienie przypisuje się Piotrowi z Sielca.
Zamek zbudowano na planie czworoboku, z basztami, otoczony był fosą i bagnami. Po pożarze w 1824 r. jego odbudowa trwała do 1832 r.; w latach 60. XIX w. rozebrano skrzydło wschodnie i dlatego dziedziniec zamkowy jest dziś otwarty. W latach międzywojennych i po wojnie zamek był siedzibą administracji Towarzystwa "Hr. Renard" i kopalni "Sosnowiec". Po remoncie, od 1980 r. pomieściła się w nim Centralna Wzorcownia Szkła, a od 1981do 1995 r. Muzeum Szkła Współczesnego; w latach dziewięćdziesiątych sala ślubów.

W latach 1822-1828 pracowała w Sielcu huta cynku; ponownie została uruchomiona w 1837 r., na jak długo nie wiadomo.

Z 1835 r. pochodzi pierwsza wzmianka o Parku Sieleckim; w okresie międzywojennym był zamknięty dla ogółu; do dziś pozostał fragment otaczających go murów i okrągła stróżówka przy Czarnej Przemszy. Na początku XX w. zwany był parkiem Mauve'go, generalnego dyrektora Gwarectwa (Towarzystwa) "Hr. Renard". Dziś Park Sielecki ma pow. 10,4 ha i bogaty drzewostan, wśród którego znajdujemy 12 drzew -pomników przyrody: 6 topoli późnych, 2 wiązy szypułkowe, klon srebrzysty, dąb szypułkowy, wiąz szypułkowy, sumia zwyczajna. Od 1858 r. w Sielcu pracuje odkrywkowa kopalnia "Fanny", od r. 1880 jest budowana kopalnia głębinowa z szybami "Eulenburg" i "Renard", od r. 1883 występuje pod nazwą "Hrabia Renard" ("Renard"), w latach 1946-1949 jako kopalnia "Sosnowiec", w latach 1949-1956 pod nazwą "Stalin", od 1956 r. ponownie nosi nazwę "Sosnowiec". Od 1856 do 1875 r. plenipotentem i głównym inżynierem w dobrach Renarda był Herman Moebius. W 1876 r. spadkobiercy hr. Renarda uruchomili kopalnię "Ludwik" z szybem "Wilhelmina", w rzeczywistości wznowili eksploatację kopalni "Nadzieja Ludwika" pod nową nazwą i prowadzili ją do 1899 r. oraz w latach 1904-1906.

W 1881 r. uruchomiono tu nowoczesną walcownię "Katarzyna", którą w następnych latach wyposażono w wielkie piece, piece martenowskie, walcownię rur, odlewnię żeliwa, wytwórnię śrub. Obok huty wyrosła potężna hałda z żużla wielkopiecowego i innych odpadów produkcyjnych, która przez wiele lat górowała nad miastem, niczym Giewont nad Zakopanem; na przełomie lat 60. i 70. została zlikwidowana. W 1902 r. wieś Sielec weszła w skład utworzonego miasta Sosnowca.

W 1905 r. w Nowym Sielcu, na darowanym przez Towarzystwo "Hr. Renard" kawałku sieleckiego parku, ks. Antoni Bożek przystąpił do budowy kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP wg projektu arch. Stefana Szyllera; w latach późniejszych zmian w projekcie dokonał arch. Kononowicz. Budowa kościoła trwała bardzo długo, zakończono ją dopiero na początku lat 50. 6 kwietnia 1908 r. z parafii zagórskiej została wydzielona pierwsza parafia sielecka pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego (ok. 8 tys. wiernych); jeszcze wcześniej Sielec należał do parafii mysłowickiej, a następnie do parafii niweckiej.

W tym samym roku na Pekinie założono cmentarz tej parafii (dziś przy ul. 11 Listopada).

W latach 1906-1907 zbudowano w Starym Sielcu kościół pod wezwaniem św. Barbary; 19 sierpnia 1908 r. powstała, wydzielona z parafii zagórskiej, parafia pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski (około 10 tys. wiernych); w tym samym roku założono cmentarz przy ulicy Dańdowskiej (dziś ul. Andersa); Pierwszym proboszczem był ks. Wincenty Bogacki. W 1921 r. parafię powiększono o Dębową Górę i o Walcownię Autorami polichromii w kościele są Stanisław Gawron (1919-2002), jego syn Marek Gawron i Zygmunt Czech. W latach 60. ub. wieku w Parku Sieleckim wybudowano baseny kąpielowe, amfiteatr (po którym nie ma śladu) i Stadion Zimowy, co niestety uszczupliło powierzchnię parku; także budownictwo mieszkaniowe nie omieszkało skorzystać z terenu parku.

W latach 70. powstały tutaj nowe osiedla; szkoda, że mało co zostało z dawnej zabudowy (elektrownia z 1903 r., szkoła, wille urzędnicze przy parku,) znikły zabudowania dworskie, browar.

Na terenie dzielnicy znajdujemy: Ludwik - rejon skrzyżowania dróg z Sosnowca do Modrzejowa i do Klimontowa, nazwa pochodzi od pierwszej na terenie Sosnowca kopalni "Nadzieja Ludwika" (1806, dzisiejszego Sosnowca, czynna do 1864 r., zlokalizowana była w miejscu siedziby pogotowia ratunkowego) oraz przylegający do Konstantynowa Nowy Sielec - rejon kościoła nowosieleckiego i nieistniejących zabudowań gospodarstw renardowskich: browaru, młyna i piekarni. W powojennej Polsce "Katarzyna" wraz z hutą "Sosnowiec" (rurkownią "Huldschinsky'ego") utworzyły hutę "Buczek"; pobliscy mieszkańcy i hutnicy używali starej nazwie "Katarzyna".

Na początku lat 90. w "Katarzynie" zaprzestano produkcji. 31 grudnia 1997 r. zakończyła działalność kopalnia "Sosnowiec".
Janusz Lewanda

powrotpowrót

mapa
Zwyczaje kolędnicze w Zagłębiu Dąbrowskim

Grupy kolędników z gwiazdą obchodziły domy jeszcze w latach 60. i 70. ubiegłego stulecia. więcej

świąteczny wystrój na wystawie „Izba Zagłębiowska” w Muzeum Zagłębia w Będzinie / zdj. Bartosz Gawlik Zagłębiowskie Boże Narodzenie

Zgodnie z tradycją 24 grudnia należy wcześnie wstać, nie wolno nic pożyczać, aby razem z pożyczoną rzeczą nie wydać szczęścia z domu. więcej

Św. Mikołaj, lata 80. XX wieku / zdj. z arch. aut. Zagłębiowski Święty Mikołaj

Mięliśmy także, przejściowo, Dziadka Mroza w towarzystwie Śnieżynki, mającego zastąpić Mikołaja - biskupa. Dziadek Mróz jednak nie „zadomowił się” u nas. więcej