Dzisiaj jest: wtorek, 6 stycznia 2009 r.   Imieniny: Kacpra i Melchiora Baltazara
Informacje o mieście > Dzielnice

Stary Sosnowiec

Osada młyńska Sosnowiec istniała prawdopodobnie już w XVII w. Położona była na lewym brzegu Brynicy, w pobliżu miejsca, gdzie dziś jest Stadion Ludowy. Na wydanej w roku 1736 mapie Księstwa Raciborskiego nosi nazwę Sosnowietz. Osada należała do wsi Pogoń, a gdy powstał tu folwark, to i przy nim osada rozrosła się w wioskę. W 1864 r. wieś usamodzielniła się; od ok. 1875 r. nazywano ją Starym Sosnowcem, a osada powstająca w kierunku wschodnim od linii kolejowej Nowym Sosnowcem. Po tym roku zaczęła kształtować się główna droga Starego Sosnowca - trakt milowicki, później zwany ulicą Starososnowiecką (dziś ul. Piłsudskiego). Wieś należała do gminy Gzichów. Ostatnim sołtysem Starego Sosnowca był Jan Mosur. W roku 1900 wioski: Pogoń, Stary Sosnowiec i Nowy Sosnowiec zostały wstępnie połączone w nadsołectwo sosnowieckie. W 1902 r. Stary Sosnowiec znalazł się w granicach nowego miasta Sosnowca.

W ramach miasta dzielnica rozwijała się dalej i wkrótce doszło do połączenia się terenów zabudowanych nad Brynicą, następnie zabudowa szła w kierunku traktu milowickiego, by następnie obudować ów trakt z obu stron i zbliżać się do Pogoni.

Gwałtowny rozwój przemysłowy Sosnowca nie ominął Starego Sosnowca, ale nie powstał tu wielki przemysł; a dużo małych i średnich firm. Największymi zakładami dzielnicy były: fabryka nawozów tzw. "Kościarnia" (czynna w latach 1853-1894 w rejonie ul. Grabowej, jej pierwszym właścicielem był Ignacy Niewiadomski, po nim Teodor Scherner, następnie Paul Lamprecht), zakład szlifiersko - galwanizerski (powstały w 1903 r., od 1915 Fabryka Galanterii Metalowej "Galmet", a po wojnie Zakład Sprzętu Motoryzacyjnego przy ul. Przejazd i FSM na Pekinie), odlewnia żeliwa inż. Józefa Chrzanowskiego przy ul. Leszno (zał. w 1911 r., od 1925 r. inż. Henryka Czechowskiego, po 1945 r. i połączeniu z Odlewnią Staliwa "Woźniak i Synowie" - "Sostal" Zakład Nr 2), fabryka "Dźwignia" Stanisława Kraupego (1861-1939) przy Alei, a następnie przy Swobodnej (po wojnie Sosnowiecka Fabryka Armatur, Śląskie Zakłady Armatury Przemysłowej) i fabryka opakowań blaszanych "Decorum" Maurycego Weinreba (zał. 1907 r.; ostatnia nazwa "Opakomet") przy ul. Moniuszki, zakład kotlarsko - mechaniczny Szarugi przy ul. Zakręt, Sosnowiecka Kotlarnia Wyrobów Miedzianych i Metalowych Piątkowskiego przy Alei (w 1939 r. Piątkowski kupił firmę Szafrugi; od 1950 r. była to Sp. Pr. "Kotlarz", oddział Gliwickich Zakładów Budowy Urządzeń Chemicznych, od 1953 r. Sosnowieckie Zakłady Budowy Urządzeń Chemicznych, od 1971 r. Zakłady Urządzeń Chemicznych "Metalchem"; w 1999 r. postawiona w stan likwidacji). Przed I wojną pracowała kotlarnia Kubalka (stąd ulica Kotlarska), w okresie międzywojennym był to zakład mechaniczno - kotlarski, a po II wojnie Miejskie Przedsiębiorstwo Remontowo - Budowlane; administracja Rejonowego PR - B przeniosła się w latach 70. na Dziewiczą.

W lipcu 1928 r. oddano do użytku odcinek toru tramwajowego od ulicy Sobieskiego do Szopienic. Drugą z linii tramwajowych biegnącą przez Stary Sosnowiec (łączącą Milowice z Konstantynowem) wybudowano w latach 1933-1935.

W roku 1935 decyzją władz miejskich na terenie Starego Sosnowca został utworzony Park Miejski (znany dziś pod nazwami Park Kresowy lub Park Kruczkowskiego) o powierzchni 4,8 ha. W 1956 r. na terenie parku oddano do użytku Palmiarnię i Akwarium (dzisiejsze Egzotarium), a w latach 70. postawiono tam pomnik Leona Kruczkowskiego. W czasie okupacji hitlerowskiej w rejonie ulicy Ciasnej okupanci urządzili tzw. małe getto.

W 1956 r. otwarto zbudowany na terenie Szopienic Stadion Ludowy; po zmianie granic miasta znalazł się on na Starym Sosnowcu.

W 1957 r. ustanowiono na Starym Sosnowcu parafię św. Andrzeja Boboli; kościół przy ul. Słowiańskiej, którego patronem jest także św. Andrzej Bobola, konsekrowano w 1981 r.; z tej parafii wydzielono w 1985 r. parafie bł. Rafała Kalinowskiego na osiedlu Piastów. Z architektury Starego Sosnowca niewiele pozostało i nie ma właściwie czego żałować; w latach 70. na miejscu ruder powstało Osiedle Piastów. Ale wśród substancji, która pozostała, jest kilka ciekawych obiektów jak: fabryki, willa przy kotlarni Piątkowskiego, rozbudowana w latach 50. Szkoła Podstawowa Nr 19 (przed wojną żydowskie Gimnazjum Handlowe) przy Składowej, zbudowany w 1949 r. gmach Centralnego Zarządu Przemysłu Szklarskiego i Ceramicznego (Zjednoczenia Przemysłu Szklarskiego, Zjednoczenie Hut Szkła Gospodarczego i Technicznego "Vitropol" itd.) i zbudowana na początku lat 50. szkoła przy Grabowej.
Janusz Lewanda

powrotpowrót

mapa
Zwyczaje kolędnicze w Zagłębiu Dąbrowskim

Grupy kolędników z gwiazdą obchodziły domy jeszcze w latach 60. i 70. ubiegłego stulecia. więcej

świąteczny wystrój na wystawie „Izba Zagłębiowska” w Muzeum Zagłębia w Będzinie / zdj. Bartosz Gawlik Zagłębiowskie Boże Narodzenie

Zgodnie z tradycją 24 grudnia należy wcześnie wstać, nie wolno nic pożyczać, aby razem z pożyczoną rzeczą nie wydać szczęścia z domu. więcej

Św. Mikołaj, lata 80. XX wieku / zdj. z arch. aut. Zagłębiowski Święty Mikołaj

Mięliśmy także, przejściowo, Dziadka Mroza w towarzystwie Śnieżynki, mającego zastąpić Mikołaja - biskupa. Dziadek Mróz jednak nie „zadomowił się” u nas. więcej