Pierwszy wniosek o utworzenie miasta Sosnowca Zarząd Gubernialny Piotrkowski złożył do Warszawskiego Generał-Gubernatora 1 listopada 1895 roku. Ponowiono go po koronacji nowego cara Mikołaja II w roku następnym proponując, aby miasto nazwać Nikołajgradem.
Ale władze carskie milczały. Mówiło się, że powodem milczenia jest postawa gubernatora Konstantina Müllera i naczelnika powiatu będzińskiego N. A. Danilczuka, dla którego z chwilą powstania miasta, skończą się łapówki za nielegalne budownictwo.

Być może starania o nadanie praw miejskich podjęto jeszcze wcześniej po roku 1888, po tzw. cudownym ocaleniu cara Aleksandra i jego rodziny podczas katastrofy kolejowej w Borkach.
Wówczas to, śląc do cara listy wiernopoddańcze, starano się uzyskać zgodę na coś, co było bardzo trudne lub niemożliwe do uzyskania. W ten sposób uzyskano zgodę na budowę kościoła WNMP (dzisiejszej bazyliki katedralnej) i Szkoły Realnej (dziś Liceum Staszica) 23 czerwca 1897 roku wpływowi i zamożni mieszkańcy Sosnowca zobowiązali się do solidarnego pokrycia kosztów zorganizowania miasta (około 200 tys. rubli); byli to: Franz Schoen, Wolf Berek Weinreb, Saul Gradsztejn, Janusz Mirosław Malinowski, Henryk Podlewski, Ewald von Münstermann oraz Sosnowicka Fabryka Szkła Schlesingera i Pringsheima oraz Akcyjne Towarzystwo Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowickich, które zobowiązało się przekazać 5 morgów ziemi pod przyszłe budynki miejskie.

W roku 1900 wioski: Pogoń, Stary Sosnowiec i Sosnowiec zostały wstępnie połączone, a sołtysów tych wiosek zastąpił nadsołtys Stefan Mrokowski.

Ważną rolę w przyznaniu miastu praw miejskich odegrał Radca Stanu Aleksander Budrysz Ratyński, Rosjanin kierujący komorą celną w Sosnowcu. Podobno posiadał duże wpływy w Petersburgu, które przeważyły wpływy Müllera i Danilczuka.

10 czerwca 1902 roku car Mikołaj II podpisał decyzję o przekształceniu wsi Sosnowiec wraz z przyległymi terenami w miasto nie powiatowe. 18 czerwca Minister Spraw Wewnętrznych wysłał decyzję do Warszawskiego Generał- Gubernatora, a pismem z dnia 26 czerwca powiadomiono o tym Gubernatora Piotrkowskiego Konstantina Müllera.
Akt carski zlecał prowadzenie dalszych działań związanych z nadaniem praw miejskich Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (chodziło przede wszystkim o ustalenie granic miasta), zmniejszył strefę zakazu budowania z 875 sążni do 50 sążni (około 100 metrów) od granicy i regulował sprawy podatkowe.

Miasto Sosnowiec zostało oficjalnie erygowane 24 stycznia 1903 roku.
Uroczystości przewodniczył Gubernator Piotrkowski Tajny Radca Konstantin Müller, a rozpoczęły się one od nabożeństwa w cerkwi. Urząd prezydenta miasta objął Sekretarz Kolegialny Aleksander Sofronow (pełnił urząd do 30 stycznia 1908 roku); mianowano czterech radców honorowych:
Radca Kolegialny - Henryk Dietel,
Radca Honorowy - Franz Schoen,
Radca Honorowy - Ludwik Mauve,
Radca Honorowy - Stanisław Reicher.
Rolę wiceprezydenta pełnił Radca - Sekretarz Andriejew Dmitriew (do 1 kwietnia 1904 roku).

Ustalono, że magistrat będzie mieścić się w dwóch domach: Zarzyckiego przy ulicy Sadowej i Michałowskiego przy ulicy Nikołajewskiej (Kołłątaja).

W obradach Komisji Doradczej, która miała ustalić granice miasta, udział wzięli: prezydent Aleksander Sofronow, trzech radców honorowych, inż. arch. Stefan Dyszewski, asystent kasy miejskiej Garbalski, mierniczy Władysław Malinowski. W obradach Komisji wzięły udział także reprezentacje wsi, które miały znaleźć się w granicach miasta i tak:
- Sosnowiec reprezentowali - Karol Michałowski, Stefan Mrokowski (ostatni nadsołtys Sosnowca), Marceli Strnicki, Wladysław Lewandowski (kupiec). Stary Sosnowiec: Andrzej Ochocki, Jan Macukow (ostatni sołtys Starego Sosnowca), Zygmunt Francman (rejent z Sądu Pokoju),
- Pogoń - Franciszek Fularski, Franciszek Janusz (kupiec),Józef Kalusiński (właściciel parcel),
- Sielec - Jakow Langer (przedsiębiorca-młynarz), Gotlieb Mayer (zarządzający fabryką chemiczną),
- Ostra Górka - Franciszek Rabsztyn (właściciel magazynu), Stanisław Aniołek (ostatni sołtys Ostrej Górki), Karol Kirsch (właściciel gruntów i parcel).
Do udziału w pracach Komisji zaproszeni zostali również: przedstawiciele fabryk i hut, wójt gminy Gzichów (do której należał Sosnowiec).

Prace Komisji były skrępowane aktem carskim, który podawał miejscowości mające wejść w skład miasta i najprawdopodobniej zgadzał się z wnioskiem o przyznanie praw miejskich. Niemniej zrodził się wniosek, aby w granice miasta włączyć Kostantynów i tereny, na których znajdowały się Fabryka Deischla i Huta "Puszkin" (Dębowa Góra), ale wniosek padł. Jednak na następnym posiedzeniu Komisji wrócono do tematu włączenia do miasta Konstantynowa i Dębowej Góry; Komisja tym razem pozytywnie zaopiniowała wniosek, ale dalsze losy tej sprawy nie doczekały się pozytywnego załatwienia przez carskie władze i dopiero znalazły finał w 1915 roku, podczas okupacji niemieckiej.

Ciekawostką jest, że na carskich mapach i planach miasta sporne tereny są w granicach miasta. Po erygowaniu miasta i ustaleniu jego granic przyszedł czas na opracowanie herbu miasta.

Po erygowaniu miasta i ustaleniu jego granic przyszedł czas na opracowanie herbu miasta.

Janusz Lewanda

Opracowano na podstawie publikacji dr Marka Nity i dr Jana Przemszy Zielińskiego