Nieznane osobliwości przyrodnicze Zagórza

Przyroda w mieście - czy jest tam jeszcze dla niej miejsce? Czy jest już tylko obecna na osiedlowych skwerach i przydrożnych pasach zieleni?

Okazuje się, że aby w sosnowieckiej dzielnicy Zagórze odnaleźć znacznie bogatszą przyrodę niż ta typowo miejska, wystarczy wyjść poza teren swojego osiedla czy zejść nieco ze stale uczęszczanych przez nas dróg i ścieżek. Skrawek wciąż jeszcze niezwykle różnorodnej przyrody zachował się w naszej dzielnicy m.in. w okolicy zabytkowego kościoła p.w. Św. Joachima. Możemy spotkać się tu zarówno z różnorodnością gatunków roślin, zwierząt, a nawet grzybów, ale także z różnorodnością środowisk, w których gatunki te występują.

Jedną z niezwykle cennych ostoi przyrody w tej okolicy stanowi zabytkowy park podworski, który wraz z dworem, pałacykiem oraz zabudowaniami gospodarczymi należał niegdyś do znanego w naszej okolicy rodu Mieroszewskich. Park, który przetrwał budowę na jego terenie szpitala prezentuje dziś bogactwo przyrody niczym to, spotykane w starych, puszczańskich lasach. Nie brak tu więc starych, pomnikowych rozmiarów drzew należących do wielu rodzimych, ale także egzotycznych gatunków. Bardziej wprawne oko odnajdzie pośród nich pozostałości parkowych alei, resztki istniejącego do niedawna starego sadu oraz nieliczne elementy architektoniczne. Niezwykle ciekawie park przedstawia się wiosną, kiedy można obserwować tu liczne wczesnowiosenne gatunki roślin zwane geofitami. Nie sposób nie wymienić spośród nich chronionego czosnku niedźwiedziego - gatunku rzadkiego w naszym regionie. Łany jego białych kwiatów przyciągają w maju niezliczone rzesze owadów. Charakterystyczny, mocny zapach wydzielany przez ten gatunek jest wyczuwany nawet poza parkiem.

Drugim miejscem, gdzie przyroda zachowała jeszcze znaczną różnorodność są łąki w źródłowym obszarze Potoku Zagórskiego. Ciekawostką jest, że na tym terenie bije około kilkunastu źródeł zasilających swoimi wodami ten mało znany strumień. Mimo tego iż, koryto Potoku Zagórskiego zostało na całej długości uregulowane około 30 lat temu, to w jego źródłowym odcinku zachował się niezwykle ciekawy ekosystem. Dominują tu łąki niegdyś mocno wilgotne, dziś znacznie przesuszone. Nie brak tu jednak także starych sadów, zarośniętych ugorów, fragmentów lasu oraz szuwarów. Odnaleźć można w tym terenie kilka niewielkich stawów. Niewątpliwą perłą tego miejsca są dwa gatunki motyli: modraszek telejus oraz modraszek nausitous. Podlegają one ochronie w naszym kraju, ale również w całej Unii Europejskiej. Poza tym motyle te znajdują się w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt czyli opracowaniu zawierającym wykaz najbardziej zagrożonych gatunków zwierząt w Polsce. Są to gatunki o niezwykle ciekawej biologii, bowiem do ich rozwoju konieczna jest obecność rośliny żywicielskiej - krwiściągu lekarskiego oraz mrówek z rodzaju wścieklica, w których mrowiskach zimują gąsienice modraszków. Innym skarbem łąk nad Potokiem Zagórskim jest również będąca przedmiotem ochrony w Unii Europejskiej tak zwana łąka trzęślicowa z chronionym kosaćcem syberyjskim - rzadką rośliną o pięknych, fioletowych kwiatach zakwitających na przełomie maja i czerwca. O wysokich walorach przyrodniczych tego miejsca świadczy także występowanie wielu gatunków zwierząt takich jak: wąż - zaskroniec zwyczajny, liczne ptaki, a nawet zając szarak. Wiosną 2010 r. w fachowym czasopiśmie o tematyce ochrony przyrody ukazał się artykuł opisujący stanowisko kosaćca syberyjskiego w Sosnowcu - Zagórzu oraz występujące tu, ginące już modraszki.

Co oprócz bliskości i bogactwa przyrody łączy te dwa miejsca? Otóż oba są wciąż dewastowane. Zaśmiecanie, wycinanie drzew, wypalanie traw to tylko niektóre z zagrożeń jakie czyhają na różnorodność biologiczną naszej dzielnicy. To od mieszkańców miasta oraz jego władz zależy zachowanie tego niezwykłego bogactwa przyrody. Toteż warto zastanowić się zanim do zabytkowego parku Mieroszewskich wyrzucimy szyby z rozebranych szklarni, czy umyjemy swój samochód w źródełku Potoku Zagórskiego…