Sosnowiec zwyciężył Moskwę!

Założę się, że nawet prymus nie wie, że zastanawiano się kiedyś dlaczego Sosnowiec zwyciężył Moskwę. Informacji o takim zwycięstwie nie znajdziecie w najgrubszej encyklopedii...

W 1885 r. rosyjski przemysłowiec S. Szarapow (imienia nie udało nam się ustalić) wygłosił w Moskwie odczyt pod wielce intrygującym tytułem „Dlaczego Łódź i Sosnowiec zwyciężyły Moskwę?”

Krewki prelegent pytał retorycznie swoich słuchaczy: „Któż to jest owa groźna siła przemysłowa, tak brutalnie nas gniotąca? Jak wielki w niej element polski?”

Jak przystało na nacjonalistę rosyjskiego, późniejszego publicystę osławionej czarnej sotni, winą obarczeni zostali Polacy, a zwłaszcza ci, którzy zamieszkiwali w Sosnowcu i Łodzi, prężnie rozwijających się wówczas ośrodkach przemysłowych. Szarapow miał o naszych pradziadkach zdanie nieszczególne, nacechowane sporą dozą złośliwego pobłażania. Pisał bowiem, iż Polacy to „biedni fantaści i frazesowicze”. Zostawmy z boku sądy rosyjskiego szowinisty, o którym mało kto w dzisiejszej Rosji pamięta, chociaż z jego poglądami można się jeszcze spotkać.

Na przełomie XIX i XX wieku ekspansja zakładów przemysłowych Królestwa Polskiego, czyli w poważnym stopniu fabryk Zagłębia Dąbrowskiego, na rynek rosyjski była rzeczywiście bardzo silna. Spowodowana została dwoma przyczynami. Pierwszą było zniesienie granic celnych między Królestwem i cesarstwem. Druga to mało znany fakt, ze rewolucja przemysłowa w Królestwie zaczęła się o dwadzieścia lat wcześniej, aniżeli w Rosji.

Gdy Szarapow prowadził swój wykład, od pięciu lat funkcjonowała w Sosnowcu fabryka Fitzner & Gamper (znana dzisiaj jako: FAKOP), produkująca nowoczesne kotły parowe. Przez pięć lat wyprodukowano tych kotłów aż sto. Spora cześć z nich trafiła do Rosji. Aby spółka łatwiej mogła prowadzić ekspansję na Wschód, wybudowała zakład w Guberni Charkowskiej, zatrudniający ponad 1000 pracowników.

W 1900 r. eksport produkcji przemysłowej z Królestwa Polskiego do cesarstwa miał wartość 395 mln. rubli, czyli ośmiokrotnie więcej aniżeli dwadzieścia lat wcześniej. Mimo ostrzeżeń Szarapowa gospodarcze zwyciężanie Moskwy przez Sosnowiec trwało. Rok 1900. przyniósł fabryce Fitzner & Gamper wielkie zwycięstwo także na Zachodzie.

Niestety, wpatrzeni w kolejne rocznice wymachiwania szabelką „przeciw” i masowego polegania „za”, mało pamiętamy o takich wygranych, które naprawdę wiele znaczą we współczesnym świecie. Któż bowiem pamięta, że we wspomnianym roku na Wszechświatowej Wystawie w Paryżu nagrodę „Grand Prix” otrzymał kocioł z sosnowieckiej fabryki!