150 lat temu na Lepiankach

W 1859 roku powstał pierwszy szpital w Sosnowcu, przez miejscowych ochrzczony „szpitalem na Lepiankach”. Ta dość oryginalna nazwy pochodzi od domów z kamienia i gliny, zamieszkałych przez niższy personel medyczny tego szpitala. Przez blisko 147 lat budynek dawnego szpitala dziecięcego na Pogoni, bo to o nim mowa, przechodził bardzo ciekawe losy, by na początku nowego tysiąclecia zniknąć z krajobrazu miasta.

Szpital założony w 1859 roku przez hrabiego Mycielskiego, pierwszych pacjentów przyjął trzy lata później. Jeszcze w XIX wieku stał się własnością Sosnowieckiego Towarzystwa Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych, które w 1894 roku przeprowadziło remont szpitala. Dyrektorem Towarzystwa, a zarazem prezesem Kasy Bratniej Pomocy Robotników Bolesławsko-Sosnowieckich był w tym czasie Jan Alfons Surzycki.

W końcu XIX wieku szpital należał do najnowocześniejszych w okolicy. Znajdowały się w nim 72 łóżka szpitalne, a obsadę placówki stanowili: starszy lekarz szpitala dr Józef Czajkowski, pomocnik dr Edward Pfabe, felczer J. Rykaczewski, intendent Radomir Handtke oraz cztery siostry miłosierdzia, opiekujące się chorymi.

Dr Józef Czajkowski, zasłużony dla rozwoju służby zdrowia w Zagłębiu, urodził się on w 1857 roku, ukończył studia medyczne w Petersburgu i podjął pracę na stanowisku lekarza wojskowego w szpitalach w Kursku i Charkowie. Do Sosnowca przybył około 1890 roku z Iłży, by objąć stanowisko naczelnego lekarza w szpitalu pogońskim. Współpracował z bakteriologami z Warszawy, Krakowa i Paryża, co szybko zaowocowało stworzeniem pierwszej w Zagłębiu Dąbrowskim pracowni bakteriologicznej – właśnie w szpitalu „na Lepiankach”. Ponadto dr Czajkowski zajmował się między innymi sztucznym otrzymywaniem surowic, badaniem wpływu hutnictwa cynkowego na powstawanie chorób zawodowych. W medycynie światowej zyskał uznanie badając udział paciorkowców w chorobie reumatycznej, uszkodzeniu serca i nerek.

Szpitalowi na Lepiankach stosunkowo szybko zaczęła przybywać konkurencja. Już w 1865 roku w Sielcu założono Szpital Towarzystwa Przemysłowo-Górniczego hrabiego Renarda, w 1893 roku Szpital Warszawskiego Towarzystwa Kopalń Węgła w Niemcach, a w 1899 roku Szpital Akcyjnego Towarzystwa „Huta Katarzyna” w Sielcu. Pierwszy szpital miejski w Sosnowcu powstał dopiero w 1912 roku. W tym samym roku uruchomiono Szpital Towarzystwa Pomocy Ubogim Wyznania Mojżeszowego.

W okresie międzywojennym w budynku szpitala okresowo funkcjonowało prywatne Gimnazjum Żeńskie im. Heleny Rzadkiewiczowej. Podczas okupacji niemieckiej budynek dawnego szpitala był siedzibą komisarza Rzeszy ds. umocnienia narodowości niemieckiej.

Pierwotną funkcję budynkowi przywrócono po II wojnie światowej. W 1952 roku uruchomiono tutaj Szpital Miejski nr 3 o 110 łóżkach, specjalizujący się w leczeniu dzieci (profil ogólnopediatryczny). Później liczbę łóżek zwiększono do 135. W 1957 roku w szpitalu uruchomiono pierwszy na terenie Zagłębia dziecięcy oddział chirurgiczny (przeniesiony do nowowybudowanego Szpitala nr 1). W 1996 roku szpital pogoński połączono administracyjnie ze Szpitalem Miejskim nr 6 na Klimontowie (dziecięcy reumatologiczny), tworząc Centrum Pediatrii.

Początek XX wieku przyniósł wyrok na budynek szpitala dziecięcego. Prace wyburzeniowe rozpoczęto w listopadzie 2006 roku, a w ciągu kilkunastu miesięcy na miejscu dawnego szpitala i przylegającym do niego terenie powstało Centrum Dydaktyczno-Naukowe Instytutu Neofilologii Uniwersytetu Śląskiego.