Nowe symbole Zagłębia Dąbrowskiego

Kilka miesięcy trwały prace nad nowymi symbolami Zagłębia Dąbrowskiego. Twórcy godła, flagi, chorągwi i barw naszego regionu nie ukrywają, że zainspirowały ich nie tylko potrzeby społeczne, ale także trwająca dyskusja o tożsamości regionalnej w województwie śląskim.

– Podjęliśmy działania nad ujednoliceniem wzorów symboli Zagłębia Dąbrowskiego, kierując się głębokim przekonaniem o potrzebie zachowania i kultywowania tożsamości naszego regionu. Niech służą wszystkim niezależnie od przekonań religijnych czy politycznych. Jednak aby się nimi posługiwać, należy spełnić łącznie dwa warunki. Po pierwsze trzeba się utożsamiać z Zagłębiem Dąbrowskim, po drugie opowiadać się za jednolitością terytorialną naszego kraju – przekonuje dr Zbigniew Matuszczyk, historyk związany z Muzeum Miejskim w Sławkowie.

Jak zauważa regionalista, zadanie nie było łatwe, ponieważ Zagłębie Dąbrowskie, posiadając swoją tożsamość historyczną i kulturową, nie jest i nie było w przeszłości oddzielną jednostką terytorialną lub administracyjną. A tylko one posiadały i posiadają swoją symbolikę. W związku z tym opracowane atrybuty mogą mieć jedynie charakter nieoficjalny. – Jednocześnie chcielibyśmy rozpocząć rozmowy z samorządami naszego regionu, aby aktywnie włączyły się w propagowanie symboliki Zagłębia. Być może dobrym pomysłem byłoby ustanowienie np. święta Flagi Zagłębia Dąbrowskiego? – zastanawia się Grzegorz Jaszczura, były dąbrowski radny, który aktywnie uczestniczył w pracach nad nowymi symbolami.

Wielomiesięczne konsultacje z mieszkańcami i sympatykami Zagłębia Dąbrowskiego zaowocowały powstaniem atrybutów podkreślających polskie i regionalne dziedzictwo historyczne, kulturowe i gospodarcze. Przyjęto, że godłem regionu (głównym elementem herbu) będzie wizerunek stylizowanego orła białego z rewersu pieczęci majestatowej króla Kazimierza Wielkiego z 1336 r. Orzeł został umieszczony w czerwonym polu ostro zakończonej gotyckiej tarczy (typowej dla XIV wieku). – Wybór godła został podyktowany zasługami króla w scaleniu i zreformowaniu państwa polskiego. Jego długie i mądre panowanie zapewniło Polsce nie tylko bogactwo materialne, ale również status równoprawnego podmiotu polityki europejskiej. Umacniając granicę Małopolski ze Śląskiem król przyczynił się także do rozwoju pierwszego okręgu przemysłu górniczo-hutniczego na terenie późniejszego Zagłębia Dąbrowskiego – tłumaczą autorzy godła.

Poszukując kolejnych cech tożsamości regionu uznano, że górnictwo i hutnictwo jest charakterystycznym wyznacznikiem dla jego wszystkich okresów historycznych. – Przyjęliśmy, że Zagłębie Dąbrowskie to obszar dziewiętnasto- i dwudziestowiecznych ośrodków górniczo-hutniczych, z Sosnowcem, jako nieformalną stolicą, Dąbrową Górniczą, Siewierzem, Będzinem, Czeladzią, Wojkowicami, Grodźcem, Strzemieszycami, Sławkowem, Olkuszem oraz dziesiątkami miejscowości, w których funkcjonowały kopalnie i huty lub mieszkali pracujący w nich robotnicy. Dlatego w tożsamości zagłębiowskiej tkwi głęboko zakorzeniony etos odpowiedzialnej, niebezpiecznej i ciężkiej pracy, która znalazła swój wyraz w symbolice regionu – wyjaśnia dr Matuszczyk.

W efekcie na piersiach piastowskiego orła umieszczono tarczę sercową, na której w zielonym polu zostały położone skrzyżowane tzw. młotki górnicze (perlik i żelazko). – Symbolami górnictwa są również barwy: czerń - żeleźców młotków, i zieleń - pola tarczy. Barwa czarna symbolizuje ciemność podziemi kopalni, zielona natomiast - naturalną tęsknotę pracującego pod ziemią górnika do przyrody i światła – czytamy w uzasadnieniu zagłębiowskiej symboliki.

Kolory użyte do przedstawienia wizerunku Orła Zagłębia Dąbrowskiego posłużyły do określenia barw regionu. Są to: biel polskich orłów, czerwień królewskich tarcz herbowych i chorągwi oraz zieleń i czerń zagłębiowskich górników. – Umieszczenie tych, już w dużej mierze historycznych symboli, używanych również przez liczne zakłady przemysłu metalowego działające w regionie, jest jednoznacznie rozpoznawalne, nie tylko jako symbol ciężkiej pracy, ale również symbol dumy z wysokiej pozycji Zagłębia Dąbrowskiego, jaką zajmowało i zajmuje wśród polskich regionów przemysłowych – podsumowują autorzy nowej symboliki Zagłębia.