Zagłębiowskie bitwy. Będzin 1939

Zbliżająca się rocznica wybuchu II wojny światowej przyczyniła się do zorganizowania szeregu inicjatyw mających na celu upamiętniających wydarzenia z września 1939 roku. Do ogólnowojewódzkich obchodów włączyło się także Muzeum Zagłębia w Będzinie organizując okolicznościową wystawę oraz wydając książkę inicjująca serię zatytułowana „Zagłębiowskie bitwy”.

Wystawa, której otwarcie nastąpi w piątek, 4 września o godzinie 17 w Pałacu Mieroszewskich, prezentowana jest w trzech salach ekspozycyjnych. Zgromadzono na nich pamiątki (dokumenty, odznaki), militaria oraz fotografie związane z jednostkami wojskowymi, mającymi ścisły związek z Będzinem i Zagłębiem (głównie 23 pal i 11 pp). 11 pułk piechoty z Tarnowskich Gór, którego formowanie miało miejsce po I wojnie światowej w Będzinie i Dąbrowie Górniczej, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku i kampanii wrześniowej 1939 roku. Bohaterskie walki i śmierć wielu żołnierzy pułku w Będzinie uczczono odsłonięciem pomnika, słynnej przedwojennej „będzińskiej Nike”.

Najbardziej znaną będzińską jednostką był niewątpliwie 23 pułk artylerii lekkiej (pal), formowany w Wielkopolsce, ale od 1922 roku stacjonujący w pokozackich koszarach w Będzinie (jedna bateria przez cały okres międzywojenny stacjonowała w Żorach). Obie jednostki walczyły w ramach Grupy Operacyjnej „Śląsk” (później „Jagmin”) Armii „Kraków” w obronie Śląska i Zagłębia, a po wycofaniu z pozycji nadgranicznych toczyły walki odwrotowe aż po Tomaszów Lubelski, gdzie uległy rozbiciu.

Jedna z sal ekspozycyjnych została zamieniona w polowe stanowisko dowodzenia. Ciekawostką mogą być także prezentowane pamiątki po spadkobiercach tradycji będzińskich artylerzystów – 23 (kołobrzeskim) pułku artylerii lekkiej oraz funkcjonującej obecnie 23 Śląskiej Brygady Artylerii, stacjonującej w Bolesławcu na Dolnym Śląsku.

Otwarciu wystawy towarzyszyć będzie prezentacja najnowszej książki Jarosława Krajniewskiego (także autora wystawy) zatytułowanej „Będzin 1939”. W zamierzeniu autora książka ma stanowić początek większego cyklu, obejmującego militarne dzieje pogranicza małopolsko-śląskiego, obfitujące często w tyleż krwawe co zapomniane zmagania zbrojne. Bogato ilustrowana publikacja ma charakter wybitnie popularyzatorski i z powodzeniem może być wykorzystana jako materiał pomocniczy do nauki o regionie.